Hoeveel mag een drankje vandaag nog kosten?

De Belg beslist vooral op basis van prijs (62%) en smaak (58%). Andere criteria spelen een kleinere rol, zoals:

• merk (34%)
• suiker- of caloriegehalte (29%)
• beschikbaarheid in de winkel (21%)

Deze top 5 bevestigt dat consumenten hun dorst vooral lessen binnen budget, zolang de smaak aansluit bij hun voorkeur.

Het gros van de Belgen spendeert maximaal 50 euro per maand aan (fris)dranken voor thuisgebruik (56%). In horeca en on-the-go ligt dat aandeel nog hoger (66%). Ongeveer één op de zes besteedt maandelijks tot 100 euro, zowel voor thuis als in de horeca. Hogere uitgaven zijn eerder een uitzondering.

Gezinnen met kinderen spenderen bovendien opvallend meer aan (fris)dranken. 50% van hen geeft er maandelijks meer dan 50 euro aan uit, ruim dubbel zoveel als huishoudens zonder kinderen.

Bij 63% van de Belgen beïnvloeden hogere drankenprijzen het koopgedrag. Zo  letten consumenten onder andere vaker op promoties (31%) of ze kiezen goedkopere alternatieven (19%). Gezinnen met inwonende kinderen zijn nog sterker bezig met de prijs van water en frisdrank. Ze letten bijvoorbeeld nog meer op promoties.

Als oorzaak voor prijsstijgingen wijzen consumenten vooral in de richting van de inflatie en de vele taksen en belastingen op frisdranken.

De prijsgevoeligheid bij de Belgische consument toont zich ook in grensaankopen: 42% van de Belgen koopt wel eens (fris)dranken over de grens, een stijging ten opzichte van 2023 (↗︎ 3%). Bij personen onder de 34 jaar is dat zelfs 54%. Ook gezinnen waarvan de kinderen nog thuiswonen steken sneller de grens over om (fris)dranken te kopen; 3% gaat hiervoor zelfs wekelijks naar het buitenland.

Uit een analyse van cijfers van marktonderzoeksbureau YouGov komen nog drie andere tendensen naar boven:

1. Mineraalwaters blijven een belangrijke driver voor grensaankopen: 
   Omdat er in de buurlanden geen verpakkingsheffing op geheven wordt, blijven Belgische consumenten water kopen over de grens. Zo bleef het volume aan grensaankopen tussen het tweede kwartaal van 2024 en dat van 2025 stabiel. Dat wijst erop dat deze aankopen een vaste gewoonte vormen, die ook de aankoop van andere producten over de grens in de hand kan werken.
2. Bestemmingen verschuiven: 
   Waar Belgen vroeger vooral in Frankrijk en Nederland grensaankopen deden, verschuift het zwaartepunt nu naar Duitsland en Luxemburg. In Frankrijk en Nederland daalde het aantal aankopen van dranken met respectievelijk 8,7% en 11,5%. In Duitsland en Luxemburg daarentegen stegen de grensaankopen voor frisdranken, waters en sappen met maar liefst 32,5%.
3. Taksverhogingen kunnen een rol spelen: 
   De prijzen in Frankrijk zijn gestegen met 9,1%, die in Nederland met 3,4%. De recente taks-verhogingen in beide landen kunnen die evolutie mee verklaren.

Wat betekent dit voor beleid?

De consument blijkt uitgesproken prijsgevoelig en kijkt naar landen met de laagste prijzen en taksen, zoals Duitsland. Wil de overheid de Belgische economie versterken, dan kan een gunstiger belastingbeleid - zoals voorgesteld in het federale regeerakkoord - een goede maatregel zijn om aankopen in eigen land te houden.

De impact van de geplande zwerfvuilheffing wordt daarbij cruciaal. Als die in verhouding drie tot vier keer hoger zou uitvallen dan in de buurlanden, dreigt opnieuw een significant prijsverschil, met mogelijk meer grensaankopen tot gevolg.

Ontdek onze standpunten over grensaankopen

Benieuwd hoe VIWF denkt over grensaankopen en hoe we aankopen in België kunnen houden? 

Naast prijs en smaak, lijkt er weinig ruimte voor andere overwegingen. Toch duikt één criterium steeds vaker op in het beslissingsproces: duurzaamheid. Steeds meer Belgen kijken verder dan het prijskaartje en vragen zich af welke impact hun drankkeuze heeft op het milieu. Al blijft er werk aan de winkel: wat mensen belangrijk vinden, vertaalt zich duidelijk niet altijd meteen in hun gedrag...